• 0

09 Mayıs 2019, 21:01 - Anasayfa // TURİZM Haberi yazdır

Tokat geleneksel evleri

Tokat geleneksel evleri

Tarihi Tokat evleri kentin pek çok sokağında içlerinde yaşayanlarla birlikte yaşamlarına devam ediyor. Uzun yıllar ayakta kalabilme mücadelesi vererek yorgun düşmüş, umutla eski muhteşem görüntülerine döneceği günleri bekleyen onlarca evler ve bu evlerdeki günlük aile yaşamı ile sonbahar ve kış ihtiyaçları için yapılan hazırlıklarla bayram ziyaretlerindeki komşuluk ilişkileri apayrı bir nostaljidir, Tokat evlerinde.

  • Facebook Paylaş
  • Twitter Paylaş

Zengin bir kültürel mirasa sahip olan Tokat’ta, Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu 1984 yılında sit alanlarının ve yapılanma koşullarının belirlendiği kararları almış, aynı tarihte 181 yapı, taşınmaz kültür varlığı olarak tescil etmiştir. Bu tarihte 124 geleneksel ev tescillenmiş, sonraki yıllarda bir kısmı tescilden düşürülmüş ya da yeni tescil işlemleri yapılmıştır. Kentte tescilli olarak bugün 131 geleneksel ev bulunmaktadır.

Bununla beraber kentte tescili yapılmamış birçok özgün geleneksel ev bulunmaktadır. Tokat kent merkezinde bulunan geleneksel evler, Hoca Ahmet Mahallesi’nde, Devegörmez Mahallesi’nde, Kabe-i Mescid Mahallesi’nde, Ali Paşa Mahallesi’nde, Soğukpınar Mahallesi’nde ve Behzat Deresi’nin kıyılarında yoğunlaşmaktadır.
 
 
Geleneksel evler çoğunlukla cephe özelliklerini yeni yapılar içinde kaybetmiştir. Ancak Behzat Deresi’nin yakınlarında bulunan Bey Sokak, Beyhamam Sokak (Soğukpınar Mahallesi) ve Halit Sokak’ta (Kabe-i Mescid, Camii Kebir Mahallesi) kent ölçeğinde cephe özelliklerini koruyan sokaklar olarak karşımıza çıkmaktadır.
 
Tokat’ta 19. yüzyıldan öncesine ait ev örnekleri ne yazık ki günümüze kadar ulaşamamıştır. Bunda kentte çıkan yangın, sel ve depremlerin büyük etkisi vardır. Ayrıca evlerin ahşap ve kerpiç yapım malzemesinden kaynaklı olmasından dolayı da 19. yüzyıl öncesine ait örnek yoktur (Akın, 2009). 19. Yüzyıl öncesine ait geleneksel evlerle ilgili bilgiler tarihte Tokat’a gelmiş seyyahlar tarafından verilmektedir.
 
16. Yüzyılda Tokat’a gelen Evliya Çelebi, Tokat’ı havası hoş, dört tarafında bağ ve bahçeleri olan bir şehir olarak tanımlamaktadır. Meyvelerinin lezzetli ve latif olduğundan, her bağında bir köşk, havuz, fıskiye ve çeşitli meyveler bulunduğundan; cami, saray, köşk ve imaretleri ile şehre gelenleri kendisine hayran bıraktığını ifade etmektedir.
 
İlk olarak 1638 yılında yapılan Mevlevihane binası, 1702 yılında hamam, konak gibi bölümler eklenerek yeniden inşa edilmiş. Mevlevihane günümüzde müze olarak kullanılıyor.

Tokat 16. yüzyıldaki gelişimini 17. yüzyılın ortalarına kadar sürdürmüştür. 18. yüzyıl başlarında Tokat’ta bulunan Tournefort’a göre Tokat Evleri çok iyi yapılmıştır ve çoğu iki katlıdır. Sokaklarda yağmur sularının evlerinin bodrumuna dolmaması için kaldırımların yapıldığını ve su kaynaklarının zengin oluşundan dolayı her evin kendi çeşmesi olduğunu ifade etmektedir.
 
Tokat ev mimarisinde kullanılan yapı malzemesi ve iç mekân üniteleri benzerlik gösterir. Ancak mimari planlamada çok değişik örnekler vardır. Buna neden ilin Karadeniz, orta ve doğu Anadolu'nun birleştiği bir noktada yer alması, yüzyıl başına kadar yerleşik halk arasındaki ekonomik, sosyal etnik farklılıkların çok belirgin olmasıdır. Örneğin pek çok evin mihrap biçimli çiçeklik nişleri, süslü tavanı, yaşmaklı ocağı vardır. Bunlar geleneksel olarak hemen her evde vardır ve aynı yapım malzemeleri kullanılmıştır. Ancak sayı, boyut, işçilik ve süslemeler evi yaptıranın ekonomik durumuna göre değişmiştir.

Orta Anadolu evleri gurubuna giren, Tokat evlerinin hemen hepsinin inşaatında "Hımış" tekniği kullanılmıştır. Bu teknik ahşap çatkılarla yapılan konstrüksiyon aralıklarının kerpiçle doldurulmasıdır. Duvarlar samanla karıştırılmış çamur harçla sıvanmış, evi yaptıranın ekonomik durumuna göre ya böyle bırakılmış veya perdah ve badanadan sonra alçı ve ahşap aplikasyonlarla daha zengin görünümler elde edilmiştir. Genellikle iki katlı olan evlerde hareketli cephe ve taşıntılar vardır. Bunlar bindirmelik ve eli böğründe desteklerle duvara bağlanmıştır. Bazı pencerelerde musabak kafesler profili ve tornalı pencere topları, döğme demirden yapılmış süslü kafes ve parmaklıklar takılmıştır. Panjurlu pencere azdır. Azda olsa konaklarda alçı çerçeveli ve renkli camlarla süslenmiş tepe pencereleri kullanılmıştır.
 
Tokat İl merkezinde bulunmaktadır. Her iki tarafında Osmanlı ve Cumhuriyetin ilk dönemine ait ahşap sivil mimari evler sıralanmaktadır. Sokağın huzur veren görüntüsü, gezenlere bambaşka bir haz vermektedir.
 
Günümüzde Bey Sokak'ta sıralanan evler pek restore edilmemiş olsalar da halen iyi durumdalar. Halit Sokak'ta ise 2005 yılında restore edilen evler sıralanıyor. Tokat'ta, harap veya sade görünümlü evlerin içinde, umulmadık, ahşap üniteler ve bezemeler görürsünüz. Bunların en ilgi çekenleri süslü tavan ve duvarlardır. "Çıtakari" ve "Kalemkari" denilen sanatla yapılan işlemeler öylesine çok ve çeşitlidir ki sadece bunlar için ayrı bir kitap hazırlanabilir.
 
Kentin en güzel iki konağı restore edilerek müzeye dönüştürülmüş. 19. yüzyılda inşa edilmiş olan Latifoğlu Konağı 1989 yılında müze ev olarak hizmete açılmış. Geleneksel Türk Evi'nin tüm özelliklerinin görülebileceği konağın odaları geleneksel eşyalar ve objelerle dekore edilmiş. Bir başka konak ise Atatürk Evi ve Etnografya Müzesi olarak hizmet veriyor.
 
Kentin her yanına dağılmış tarihi yapıları ve tadına doyulmaz yemekleriyle Tokat, turizm anlamında küllerinden yeniden doğuyor, bu doğuşa yardımcı olmak isteyen herkes yolunu mutlaka bu kente düşürmeli.
Haber60/yakup Orakçı




Tokat Haber 60




YORUM YAZ

BU HABER İÇİN HENÜZ YORUM EKLENMEMİŞTİR.
 Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları, okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan Tokat Haber 60 hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer TURİZM Haberleri

Tümü

RÖPORTAJ

Afyonkarahisar'da yepyeni bir Sinanpaşa yükseliyor
Afyonkarahisar'da yepyeni bir Sinanpaşa yükseliyor
0 Mart 2014 tarihinde yapılan Yerel Seçimde Ak Parti'den Afyonkarahisar Sinanpaşa Belediye Başkanı seçilen Murat Karakoyun, Afyonkarahisar'ın yükselen yüzü Sinanpaşa'yı Relax Medya Yönetim kurulu başkanı Bülent Kumaş'a anlattı

FOTO GALERİ

E-BÜLTEN ABONELİK

Gazetemiz Basın Ahlak Yasasına Uymayı Kabul Eder. Özel ilan ve reklamlardan doğabilecek sorumluluk ilan sahibine aittir. Gazetede neşredilen yazılardaki fikir sorumluluğu yazarına ait olup yayınlanan veya yayınlanmayan yazılar geri verilmez.

Adres : Gülbahar Hatun Mah.Meydan Sokak No.10 TOKAT
Tel :0 (356) 212 48 84
Faks : 0 (356) 212 48 84
Bu site 0.078 saniyede yüklenmiştir. [Hata Bildir]